Minisiteri y’Uburezi (MINEDUC) ibinyujije mu Kigo cy’Igihugu Gishinzwe Ibizamini n’Ubugenzuzi bw’Amashuri (NESA), yatangaje ko ibyavuye mu isuzuma Mpuzamahanga ry’ abanyeshuri rya PISA 2025 u Rwanda rwitabiriye ku nshuro ya mbere hagamijwe gusuzuma ubushobozi bw’abanyeshuri batarengeje imyaka 15 mu mibare, gusoma icyongereza na siyansi, byagaragaye ko amanota y’u Rwanda ari munsi y’impuzandengo Mpuzamahanga hagati ya 117-126.
Ibyavuye muri iri suzuma ryakozwe kuva ku wa 28 Mata kugeza ku wa 7 Kamena 2025, byatangajwe kuri uyu wa 08 Nzeri 2026, rikaba ryaritabiriwe n’Ibihugu 91 birimo 38 bikize ku Isi.
Mu Rwanda ryakorewe ku bigo by’amashuri 213, rikorwa n’abanyeshuri 6 622 muri 7 455 bari baratoranyijwe.
Iri suzuma rya PISA 2025, ryagaragaje mu Rwanda hakiri icyuho mu mibare kuko rwabonye amanota 312 ku mpuzandengo ya 429, muri Siyansi, rubona amanota 317 ku mpuzandengo mpuzamahanga ya 443, mu gihe mu gusoma Icyongereza rwabonye amanota 301 ku mpuzandengo ya 420.
Bivuze ko amanota y’u Rwanda ari munsi y’impuzandego iri hagati ya 117 na 126 yafatiweho ku bihugu byatsinze.
Minisitiri w’Uburezi, Nsengimana Joseph agaragaza ko nubwo isuzuma rya PISA ari ukureba niba umunyeshuri ashobora gukoresha ibyo yize mu buzima busanzwe, u Rwanda rutari aho rwifuza.
Ati: ”Iyo turebye uko u Rwanda rwakoze ntabwo turi aho twifuza, kuko muri ibyo bintu byose, haba Imibare, Siyansi n’Icyongereza, uko abana bakoze biri hasi ugereranyije n’ibyo Bihugu.”
Ashimangira ko icy’ingenzi atari ukureba gusa amanota make yabonetse, ahubwo ari ugusesengura ibisubizo by’abanyeshuri kugira ngo hamenyekane ibikwiye gukorwa, ndetse hafatwe ingamba zishingiye ku rwego Mpuzamahanga.
Abanyeshuri 3% ni bo bageze ku rugero fatizo mu masomo yose uko ari atatu.
Iri suzuma rya PISA ntabwo rireba gusa amanota y’umunyeshuri ahubwo rinareba ubushobozi bwe mu gukoresha ubumenyi. Urwego rwa kabiri ni rwo rufatwa nk’urugero fatizo rugaragaza ubushobozi bw’umunyeshuri mu gukoresha ubumenyi afite mu gukemura ibibazo byo mu buzima busanzwe.
PISA 2025 igaragaza ko mu masomo yose uko ari 3, mu banyeshuri b’u Rwanda bakoze, 3% gusa ari bo bageze ku rugero fatizo cyangwa hejuru yarwo.
Hashingiwe kuri buri somo, muri Siyansi 12,7% by’abanyeshuri ni bo bageze kuri urwo rugero, mu Mibare baba 7,7%, mu gihe gusoma Icyongereza ari 3,9%.
Aho ni ho Minisitiri w’Uburezi, Nsengimana ahera agaragaza ko u Rwanda rwari rukwiye kwigereranya n’ibindi Bihugu kugira ngo rurebe aho ruhagaze n’abanyeshuri bafashwe gusanisha ibyo bize n’ubuzima busanzwe.
Ati: “Ni ukureba uburyo ibyo abana bize bashobora kubishyira mu buzima busanzwe kandi tukamenya uko u Rwanda ruhagaze dushingiye ku bumenyi bw’ibindi bihugu ku Isi, tukigereranya nabyo cyangwa tukabyigiraho kugira ngo duteze imbere ireme ry’uburezi.”
Mu Rwanda ibigo by’amashuri byitabiriye irushanwa ni ibyo mu Ntara zose harimo; 57 byo mu Majyepfo, 57 by’i Burengerazuba, 46 mu Majyaruguru 30 mu Burasirazuba na 23 Mujyi wa Kigali hakaba. Muri ayo mashuri yose 164 ni ayo mu cyaro mu gihe 49 ari ayo mu Mijyi.
Muri ibyo bigo kandi 112 bikorana na Leta kubw’amasezerano, 81 ni ibigo bya Leta, 18 ni ibyigenga, naho bibiri bikaba mpuzamahanga; bivuze ko abanyeshuri 91% basuzumwe ari abo mu mashuri ya Leta mu gihe 9% bari mu mashuri yigenga.
Ku rwego rw’Isi isuzuma rya PISA ryitabiriwe n’abarenga 760 000 bahagarariye miliyoni 33. Iri rushanwa rikaba ryaratangiye mu 2000 aho ibihugu birenga 100 bimaze kuryitabira.




