AU na EAC byanyuzwe n’icyemezo cy’u Rwanda cyo gufungura Umupaka wa Gatuna
Mu Mahanga

AU na EAC byanyuzwe n’icyemezo cy’u Rwanda cyo gufungura Umupaka wa Gatuna

Sedar Sagamba

December 18, 2021

Uretse Abanyarwanda n’abaturage ba Uganda basabwe n’umunezero, inkuru ivugwa ku ifungurwa ry’Umupaka wa Gatuna wari umaze imyaka ikabakaba ine ufunzwe ni imwe mu zikomeje kuvugwaho cyane ku Isi yose, kuko ije ari ikimenyetso simusiga cy’uko umubano w’u Rwanda na Uganda watangiye gusubira mu buryo.

Ku mugoroba wo ku wa Kane taliki ya 27 Mutarama 2022 ni bwo Guverinoma y’u Rwanda yatangaje ko ku wa Mbere taliki ya 31 Mutarama, umupaka wa Gatuna uzongera gufungurwa nyuma y’aho Leta ya Uganda igaragaje ko ifite ubushake bwo gukuraho imbogamizi ku mubano w’ibihugu byombi.

Uretse kuba icyo cyemezo cyakiriwe neza n’abaturage bo ku mpande z’ibihugu byombi, abayobozi batandukanye ku Isi bashimye intambwe itewe nyuma y’imyaka igera kuri itanu u Rwanda na Uganda bidacana uwaka.

Ubuyobozi bw’Umuryango w’Afurika Yunze Ubumwe (AU) ndetse n’Ubunyamabanga bw’Umuryango w’Afurika y’Iburasirazuba (EAC) kuri ubu burabyina intsinzi y’igitego gitsinzwe n’u Rwanda na Uganda.

Umuyobozi wa Komisiyo ya AU Moussa Faki Mahamat, yagize ati: “Nakiriye neza itangazo rya Guverinoma y’u Rwanda ryo gufungura umupaka wa Gatuna uruhuza na Repubulika ya Uganda guhera taliki ya 31 Mutarama 2022; aya makuru agezweho ni intambwe nziza itewe mu rugendo rukomeje hagati y’ibihugu byombi by’abavandimwe rwo kuzahura umubano.”

Umunyamabanga Mukuru wa EAC Dr. Peter Mathuki, yavuze ko ifungura ry’imipaka rigiye kuba umusemburo mwiza mu rugendo rwo kwihuza burundu kw’uyu muryango ayoboye, kuko gushyigikira umubano w’ibyo bihugu byombi bizatanga umusaruro mu iterambere rya sosiyete, ubukungu na Politiki.

Yagize ati: “Gufungura uyu muhanda w’ingenzi bijyanye n’ibiteganywa n’amasezerano y’Isoko Rusange rya EAC kandi bizagira uruhare mu kwihutisha iterambere ry’ubukungu n’imibereho myiza y’abaturage b’ibihugu byombi, cyane ko hatangira guhererekanywa ibicuruzwa n’amafaranga, abakozi no kugenderana.”

Dr. Mathuki yakomeje ashimangira ko gufungura umupaka wa Gatuna n’uwa Katuna ku ruhande rwa Uganda, bizagira uruhare rukomeye mu kwimakaza amahoro n’umutekano muri EAC, ati: “Iyi ntambwe ishimangira ukwiyemeza n’ubushake bw’Abakuru b’Ibihugu bwo kwagura no kwimbika mu butwererane, by’umwihariko muri iki gihe EAC yiteguye kwakira Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) nk’umunyamuryango wa 7.”

Uyu mwanzuro wafashwe nyuma y’ibiganiro Perezida wa Repubulika y’u Rwanda Paul Kagame yagiranye na Lt. Gen. Muhoozi Kainerugaba, Umujyanama Mukuru wa Perezida Museveni mu by’umutekano akaba n’Umugaba w’Ingabo za Uganda zirwanira ku butaka, taliki ya 22 Mutarama 2022.

Lt. Gen Kainerugaba yashimye Leta y’u Rwanda yatangiye kubahiriza ibyaganiriweho cyane ko ifungwa ry’imipaka ihuza ibihugu byombi yari imaze guteza igihombo gikomeye Leta ya Uganda nk’uko imibare yatangaje ibigaragaza.

Kainerugaba avuga ko mu gihe hariho ubuhahirane bwuzuye, ubucuruzi bwakorwaga hagati y’u Rwanda bwabarirwaga agaciro ka miliyoni zidaga 250 z’amadolari y’Amerika ku mwaka, ariko nyuma yo gufunga imipaka agaciro k’ubucuruzi bukorwa hagati y’ibihugu byombi kageze kuri miliyoni 10 z’amadolari ku mwaka.

TANGA IGITECYEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

IZINDI NKURU WASOMA